Greinar

26. mars 2015

Skotæfingar í skjóli lögreglustjórans

Í samantekt minni í tilefni af bók Styrmis Gunnarssonar fjalla ég aðeins um einn merkilegasta þátt bókarinnar en það eru skotæfingar sem stundaðar voru í skjóli lögreglustjórans í Reykjavík. Í samantekt minni segir:
“Styrmir Gunnarsson segir frá því í bók sinni Í köldu stríði að hópur manna hafi æft skotfimi með stuðningi lögreglustjórans í Reykjavík en undir forystu Birgis Kjarans sem þá var orðinn starfsmaður Sjálfstæðisflokksins. Hann hafði áður verið í flokki þjóðernissinna ásamt Sigurjóni seinna lögreglustjóra Sigurðssyni og Gunnari Árnasyni föður Styrmis Gunnarssonar. Styrmir segir:
“Á barnsaldri fékk ég að fara á skot­æfingar, sem fóru fram í kjallara húss Helga Magnússonar við Hafnarstræti. Þetta voru æfingar með skammbyssur. Mér var sagt að það væri bannað að eiga byssur á Íslandi. Ég heyrði þá segja að þeir hefðu fengið byssurnar lánaðar frá Sigurjóni Sigurðssyni lögreglustjóra, sem var mágur Birgis, og hafði líka starfað í Flokki þjóðernissinna fyrir stríð.  

Kjartan Jónsson bróðir Bjarna læknis hafði aðstöðu til að nota kjallarann í þessu skyni vegna starfa sinna hjá Helga Magnússyni. Voru þetta ekki saklausar skotæfingar áhugamanna? Var veruleikinn sá að í umróti sem var í íslensku samfélagi á þeim tíma hafi lögreglustjórinn verið að undirbúa varalið, sem hægt var að kalla til? (bls. 29).”
     Einmitt: Var hér í undirbúningi varalið framhjá lögum og reglum landsins um leið og lög um meðferð skotvopna voru brotin? Þessi frásögn Styrmis um skot­æfingarnar er eina heimildin sem til er um að pólitísk samtök hafi verið að æfa sig í byssunotkun – með byssum frá yfirmanni lögreglunnar í Reykjavík! Rétt er að geta þess að upplýsingar um byssueign lögreglunnar hafa áður komið fram meðal annars í bókum Vals Ingimundarsonar og Guðna Th. Jóhannessonar.
Í vopnalögum eins og þau eru nú er þessi grein: „12. gr. Enginn má eignast eða nota skotvopn nema að fengnu skotvopnaleyfi. Leyfið veitir lögreglustjóri í umdæmi þar sem umsækjandi á lögheimili. Lögreglustjóra er heimilt að veita undanþágu frá skilyrði um að hafa skotvopnaleyfi fyrir þann sem er á æfingum á vegum viðurkenndra skotfélaga á viðurkenndu æfingasvæði.“ Þetta er gamalt ákvæði; þarna var því framið lögbrot. Þarna fór Sjálfstæðisflokkurinn yfir mörkin sem lögin settu og lögin eru sett lýðræðislega af meirihluta alþingis.
Þessar upplýsingar Styrmis er svo rétt að lesa í samhengi við frásögn Ásgeirs Péturssonar fyrrverandi sýslumanns, alþingismanns og formanns orðunefndar í ævisögu sinni Haustlitum þar sem hann segir frá því að starfrækt hafi verið um 900 manna varalið til hliðar við lögregluna og án lagaheimilda, en örugglega með heimild og í samstarfi við lögreglustjóra. Hluti hópsins var reyndar að morgni 30. mars 1949 löggiltur sem varalögregla segir Ásgeir. Er hægt að löggilda einhverja sem varalögreglu?! Í bók Guðna Th. Jóhannessonar Óvinir ríkisins kemur fram að 30. mars voru 85 manns með hjálma, kylfur og armbönd í fánalitunum og faldi hópurinn sig í þingflokksherbergi Sjálfstæðisflokksins. Þessi hópur var í beinu sambandi við lögreglustjórann og tengiliðirnir í átökunum voru meðal annarra Ásgeir Pétursson og Eyjólfur Konráð Jónsson. (Guðni Th. Jóhannesson Óvinir ríkisins bls 86–87).